Σκοπός και προβληματική του Συνεδρίου

Η σύγχρονη εποχή μας χαρακτηρίζεται από σημαντικές κοινωνικές αλλαγές που έχουν επέλθει τις τελευταίες δεκαετίες και διαμορφώνουν καινούριες κι εξαιρετικά πολύπλοκες κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές και πολιτισμικές συνθήκες. Το σχολείο ως ένας κοινωνικός οργανισμός και ως σημαντικό υποσύστημα της κοινωνίας μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο καλείται να υιοθετήσει προσανατολισμούς που οδηγούν σε νέους στόχους και νέα περιεχόμενα, συμβατά με τις διαμορφωθείσες συνθήκες, και να υποστηρίξει τους μαθητές και τις μαθήτριες να αναπτύξουν ένα εύρος δεξιοτήτων που θα τους επιτρέψει να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και δημιουργικά μέσα σε ένα κοινωνικό, πολιτισμικό και εργασιακό περιβάλλον που έχει αυξημένες και διαρκώς μεταβαλλόμενες απαιτήσεις.

Επίσης, τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω των αναγκαστικών μετακινήσεων των οικονομικών μεταναστών και των χιλιάδων πολιτικών προσφύγων, παρατηρείται μια σημαντική αύξηση των μαθητών και μαθητριών που προέρχονται από διαφορετικές φυλές, εθνότητες και διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα. Στην περίπτωση αυτή, το σχολικό σύστημα καλείται να αναπτύξει μηχανισμούς που θα συμβάλουν στην ένταξη των μαθητών και μαθητριών που προέρχονται από αλλόγλωσσα περιβάλλοντα ή από ξένες χώρες και, παράλληλα, καλείται να ενθαρρύνει την επικοινωνία και τη γνώση της ιδιαίτερης ταυτότητας των άλλων πολιτισμών.

Μέσα στο κλίμα της διαρκούς ροής κι ανακατάταξης της γνώσης, της υπερπληροφόρησης ως απότοκο της ψηφιακής εποχής, της αλλαγής στα οικονομικά μεγέθη και δεδομένα για την κοινωνία, των μεταβολών στους κοινωνικούς συσχετισμούς και στις αξίες, οι ανάγκες των μαθητών και των μαθητριών είναι πλέον πολύ διαφοροποιήμενες κι επιτακτικές, ενώ ο ρόλος του σύγχρονου εκπαιδευτικού, ανεξάρτητα από βαθμίδα και ειδικότητα, είναι εκ των πραγμάτων ακόμα πιο πολυσύνθετος και πολύπλοκος, με δεδομένο το γεγονός ότι δημιουργούνται και νέες συνθήκες για τις σχέσεις του σχολείου με την οικογένεια, τους θεσμούς και την κοινωνία.

Οι νέες αυτές συνθήκες συνεπάγονται εναλλακτικές διδακτικές προσεγγίσεις και οδηγούν σε μια παιδαγωγική αντίληψη που έχει ως επίκεντρο τον μαθητή, που δίνει έμφαση στην καινοτομία και τη χρήση των νέων τεχνολογιών, στη δημιουργικότητα, στη φαντασία, στην αισθητική καλλιέργεια, μια φιλοσοφία που εδραιώνει στη συνείδηση των μαθητών και των μαθητριών τις δημοκρατικές αξίες, τις αρχές της ισονομίας και της δικαιοσύνης μεταξύ των πολιτών και της αποδοχής της διαφορετικότητας, τον σεβασμό στο περιβάλλον και τη λογική της αειφόρου ανάπτυξης, την ανθρώπινη αλληλεγγύη και την αποδοχή της διαφορετικότητας, ενώ, ταυτόχρονα, οφείλει να ενισχύει το διερευνητικό και κριτικό πνεύμα απέναντι στα επιμέρους γνωστικά αντικείμενα και τις πληροφορίες.

H σύγχρονη σχολική τάξη του 21ου αιώνα δεν έχει τα στενά χωροταξικά όρια και χαρακτηριστικά, εφόσον είναι ένας χώρος που περιλαμβάνει διαφοροποιημένες μαθησιακές ομάδες που μαθαίνουν παντού, στο σπίτι, στην κοινωνία και στο σχολείο. Είναι ο χώρος που συστηματοποιεί και εξελίσσει τη γνώση που έχουν οι μαθητές, Στους κόλπους της δημιουργείται η νέα γνώση που παράγεται μέσα από την κοινωνική αλληλεπίδραση των συμμετεχόντων σε κοινότητες μάθησης. Οι ανθρώπινες ανάγκες για συναισθηματική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη είναι πάντα επιτακτικές κι αδήριτες και η ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του μαθητή παραμένει ο υπέρτατος σκοπός της εκπαίδευσης.

Η διδασκαλία μέσα σε συνθήκες κοινωνικής ανισότητας δεν είναι μόνο ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά άπτεται μιας γενικότερης εκπαιδευτικής στάσης που βλέπει την εκπαιδευτική διαδικασία ως μια διαπραγμάτευση ταυτοτήτων τόσο ανάμεσα στον εκπαιδευτικό και τους μαθητές όσο και ανάμεσα στους ίδιους τους μαθητές. Έτσι, αποφεύγεται ο αποκλεισμός των μειονοτήτων, ενώ η πλειονότητα έχει πολλά να κερδίσει από το άνοιγμα στη διαφορετικότητα. Με παρόμοιο τρόπο τοποθετείται και το ζήτημα της παρουσίας στην τάξη παιδιών με αναπηρία, με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και με μαθησιακές δυσκολίες, εφόσον οι μαθητές αυτοί με διαφορετικές ανάγκες χρειάζονται μια διαφοροποιημένη διδασκαλία για να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους και να ενταχθούν με επιτυχία στην τάξη.

Το σχολείο στη σύγχρονη εποχή καλείται να δημιουργήσει στους μαθητές του ένα κλίμα αισιοδοξίας και προοπτικής, όπου θα μπορέσουν να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους, να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους και να αισθανθούν ότι στο περιβάλλον του αποδομούνται τα φράγματα των προκαταλήψεων, που αποκλείουν τα διαφορετικά βιώματα, τις αξίες άλλων πολιτισμών και δημιουργούν συνθήκες ανισότητας που επιτείνουν τη σχολική διαρροή.

Το σχολείο φιλοδοξεί με τους στόχους, το περιεχόμενο και τις μεθοδολογικές αρχές που προτείνει, να δώσει όλα τα εφόδια, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αποκτήσουν τις ιδιότητες ενός κριτικού και δημιουργικού πολίτη μέσα σε ένα ανθρωποκεντρικό περιβάλλον, που είναι σε θέση να αναγνωρίζει την ιστορικότητα των διαφόρων πολιτισμικών παραδόσεων, που αγωνίζεται για τη δημοκρατία και την ισονομία, για τα δικαιώματα των αδύναμων κοινωνικά ατόμων, για την ειρήνη, την κατανόηση και την αλληλεγγύη μεταξύ των λαών και των ανθρώπων.

Στο πλαίσιο αυτό στο παρόν Συνέδριο επιδιώκεται η παρουσίαση ερευνητικών και θεωρητικών προσεγγίσεων και η παρουσίαση πρακτικών προτάσεων, η ανταλλαγή γόνιμων προβληματισμών και η προώθηση δημιουργικού διαλόγου σχετικά με την υφιστάμενη και την επιθυμητή κατάσταση αναφορικά με το εκπαιδευτικό και μορφωτικό έργο που επιτελείται στο Σχολείο μέσα στη διαρκώς μεταβαλλόμενη κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα.

Απώτερος στόχος του Συνεδρίου είναι να γίνει διάχυση και διαμοιρασμός των νέων θεωρητικών προσεγγίσεων και των καλών προτάσεων για τη βελτιστοποίηση των διδακτικών πρακτικών και των διαπροσωπικών σχέσεων μέσα στο Σχολείο με σκοπό την καλύτερη διασύνδεση του σχολείου με κοινωνία, ώστε το σχολείο να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις της εποχής και να ικανοποιεί τις αναπτυξιακές και μορφωτικές ανάγκες του κάθε μαθητή και της κάθε μαθήτριας αποβλέποντας στην ολόπλευρη προσωπική και ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη και να είναι μια κυψέλη δημιουργίας κι ένας χώρος δημοκρατικών και κοινωνικών αξιών αλληλεγγύης και ανθρωπισμού για μια κοινωνία πολιτών που ζουν με αξιοπρέπεια και προοπτική.